Pociąg specjalny KSK Wrocław z parowozem Ty42-1 we Wrocławiu Klecinie, czerwiec 2000
Pociąg specjalny KSK z Ty42-1 we Wrocławiu Klecinie, 24 czerwca 2000. Fot. Karol J. Lubaczewski / archiwum Zrobotyzowanych

Klub Sympatyków Kolei we Wrocławiu (KSK Wrocław) to stowarzyszenie miłośników kolei, które od 1991 roku ratuje zabytkowy tabor na Dolnym Śląsku. Zaczynało jako grupa fotografów, którzy w 1989 roku sprzeciwiali się zakazowi fotografowania na PKP. Dziś ma jedną z największych w Polsce kolekcji czynnego taboru historycznego: 25 lokomotyw i ponad 100 wagonów. Wozi nimi pasażerów w pociągach retro po Wrocławiu i całym regionie.

Pełna nazwaKlub Sympatyków Kolei we Wrocławiu
SkrótKSK Wrocław
Rejestracja16 maja 1991 (Sąd Wojewódzki we Wrocławiu)
Forma prawnastowarzyszenie, organizacja pożytku publicznego od 2006
KRS0000076410
SiedzibaWrocław
Członkowieok. 100 wolontariuszy
Kolekcja25 lokomotyw (1 parowa, 20 spalinowych, 4 elektryczne), ponad 100 wagonów
MuzeumDolnośląskie Społeczne Muzeum Kolejnictwa
Stronakskwroclaw.pl

Najważniejsze fakty

  • KSK zarejestrowano 16 maja 1991 roku; wyrósł z grupy fotografów sprzeciwiających się zakazowi fotografowania na PKP.
  • Klub ma 25 lokomotyw (1 parową, 20 spalinowych, 4 elektryczne) i ponad 100 wagonów.
  • W latach 90. dzięki KSK do skansenu w Jaworzynie Śląskiej trafiły m.in. Pt31-49, Ty45-20, Ty43-23 i Ty5-16.
  • EP05-22, lokomotywa zatrzymana przez strajkujących w Ursusie w 1976 roku, należy do klubu od 2019 roku.
  • Według klubu ma on największą w Europie kolekcję zabytkowych wagonów towarowych.

Historia

Od aparatu do stowarzyszenia: 1989–1991

Klub zaczynał jako nieformalna grupa, która od 1989 roku fotografowała kolej w Polsce. Jej członkowie otwarcie sprzeciwiali się obowiązującemu wtedy na PKP zakazowi fotografowania. W 1991 roku powstał komitet założycielski, a 16 maja 1991 roku Sąd Wojewódzki we Wrocławiu zarejestrował Klub Sympatyków Kolei. Od 1 stycznia 1992 roku KSK należał do Polskiego Związku Modelarzy Kolejowych i Miłośników Kolei z siedzibą w Poznaniu.

Skansen w Jaworzynie Śląskiej: 1992–2004

W 1992 roku klub zaczął współpracować z PKP przy kolekcji zabytkowego taboru w Jaworzynie Śląskiej, z której wyrosło później Muzeum Kolejnictwa na Śląsku. Między 1994 a 1997 rokiem dzięki staraniom KSK trafiły tam m.in. parowozy Pt31-49, Ty45-20, Ty43-23 i Ty5-16, elektrowozy ET22-121 (dawny EP23-001) i ET21-100 oraz wiele wagonów. W latach 2001–2004 klub interweniował w sprawie niszczejącego skansenu. Zmiany własnościowe i decyzje gminy zakończyły tę współpracę.

Własny tabor: od 1999 roku

Pierwszym własnym pojazdem klubu była węglarka typu 29W, przekazana w 1999 roku przez Elektrownię Turów. Od 2004 roku kolekcja szybko rosła, głównie dzięki PKP Cargo. W styczniu 2006 roku KSK zarejestrował nowy statut w KRS i uzyskał status organizacji pożytku publicznego. W 2009 roku przystąpił do tworzenia muzeum, którego regulamin uzgodniono z Ministerstwem Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Według klubu przez 30 lat zgromadził ponad 100 pojazdów szynowych, a ponad 30 z nich przywrócił do pełnej sprawności.

EP05-22, lokomotywa z Ursusa

W 2019 roku PKP Cargo przekazało klubowi elektrowóz EP05-22, jeden z trzech zachowanych egzemplarzy tej serii. 25 czerwca 1976 roku strajkujący robotnicy zatrzymali w Ursusie pociąg pasażerski, który prowadziła właśnie ta lokomotywa. Przez lata stała jako pomnik w Krakowie, a do Wrocławia przyjechała we wrześniu 2019 roku. Część kosztów odnowienia pokrył Instytut Pamięci Narodowej, a resztę klub zebrał w publicznej zbiórce.

Działalność

Kolekcja

Na liście taboru klubu jest 25 lokomotyw. Jedyny parowóz to tendrzak TKt48-146 z Fabloku (1956), który jest w naprawie. Wśród lokomotyw spalinowych są manewrowe SM30, SM31, SM41 i Ls40, rumuńska ST43-355 oraz kilka SU45 i SU46 z poznańskiego Cegielskiego. SU45-079, zwana „Fiatem” od włoskiego silnika, jest według klubu jedynym czynnym egzemplarzem z oryginalnym wyposażeniem. Elektryczne to EU07-055, EP05-22, ET21-98 i ET22-233. Sprawnych technicznie jest sześć lokomotyw spalinowych. Do tego dochodzi ponad 100 wagonów, m.in. z Linke-Hofmann-Werke, Pafawagu i ZNTK Wrocław. Klub twierdzi, że ma największą w Europie kolekcję zabytkowych wagonów towarowych. W sierpniu 2026 roku po ponad roku pracy przeszedł próbną jazdę odnowiony wagon sypialny w barwach z końca lat 80.

Pociągi retro

  • „Kolejowe zakamarki Wrocławia”: przejazdy z przewodnikiem po bocznicach i liniach wrocławskiego węzła, często na święta i rocznice.
  • „Kolejowe szlaki Dolnego Śląska”: wyjazdy w Góry Sowie, do Kłodzka, Bystrzycy Kłodzkiej, Nysy i Głuchołaz.
  • „Hefajstos”: 3 maja 2025 roku pierwszy od około 10 lat przejazd z Wrocławia na Paradę Parowozów w Wolsztynie, za SU45-079 i czterema oliwkowymi wagonami z lat 70.
  • Rocznice: m.in. 19 października 2024 roku przejazd z Kolejami Dolnośląskimi na 180-lecie linii Wrocław–Legnica.

Wystawy i muzeum

Klub pokazuje swój tabor na wystawach. 21 września 2025 roku na stacji Wrocław Leśnica wystawił 10 lokomotyw i 9 wagonów na 80-lecie Pafawagu. Co roku odtwarza też pociąg repatriantów. Od lat zabiega o stałe miejsce dla Dolnośląskiego Społecznego Muzeum Kolejnictwa na terenie wrocławskiego węzła kolejowego. W tej sprawie członkowie pisali nawet petycję do premiera.

Sprawy kolei

Statut KSK to nie tylko zabytki. Klub opiniuje plany kolejowe, wspiera przejmowanie i utrzymanie lokalnych linii na Dolnym Śląsku i doradza samorządom w sprawach przewozów pasażerskich.

Dla dzieci i rodzin: najprościej przejechać się z KSK pociągiem retro po Wrocławiu albo w góry. Bilety sprzedaje klub na swojej stronie, a dochód idzie na ratowanie taboru. Na wystawach, np. w Leśnicy, można obejrzeć lokomotywy i wagony z bliska.

KSK Wrocław w archiwum Zrobotyzowanych

24 czerwca 2000 roku KSK zorganizował pociąg retro z parowozem Ty42-1 z Jaworzyny Śląskiej i trzema wagonami, pożegnalny przejazd miłośników po linii nr 285 do Sobótki i Świdnicy. Dzień wcześniej odjechał tamtędy ostatni pociąg planowy. Ten przejazd opisujemy w naszym archiwum, ze zdjęciami Karola J. Lubaczewskiego.

Zobacz też w Leksykonie

Jak do nich trafić

Strona: kskwroclaw.pl, e-mail: [email protected]. Adres korespondencyjny: skr. poczt. 78, 50-950 Wrocław 68. Bilety na pociągi retro i wydarzenia klub sprzedaje na swojej stronie. Można zostać członkiem lub patronem albo przekazać 1,5% podatku (KRS 0000076410).

Najczęstsze pytania

Czym zajmuje się KSK Wrocław?

Ratuje i odnawia zabytkowy tabor, organizuje pociągi retro po Wrocławiu i Dolnym Śląsku, wystawy taboru oraz opiniuje sprawy kolei w regionie.

Jak przejechać się pociągiem retro KSK?

Klub ogłasza przejazdy z serii „Kolejowe zakamarki Wrocławia” i „Kolejowe szlaki Dolnego Śląska” na stronie kskwroclaw.pl; tam też są bilety.

Czy KSK ma parowóz?

Tak, tendrzak TKt48-146 z Fabloku z 1956 roku, obecnie w naprawie. Pozostałe lokomotywy to spalinowe i elektryczne.

Co łączy KSK z Jaworzyną Śląską?

Od 1992 roku klub współtworzył kolekcję taboru w Jaworzynie Śląskiej, z której wyrosło Muzeum Kolejnictwa na Śląsku.

Źródła

Privacy Preference Center