Klub Sympatyków Kolei we Wrocławiu (KSK Wrocław) to stowarzyszenie miłośników kolei, które od 1991 roku ratuje zabytkowy tabor na Dolnym Śląsku. Zaczynało jako grupa fotografów, którzy w 1989 roku sprzeciwiali się zakazowi fotografowania na PKP. Dziś ma jedną z największych w Polsce kolekcji czynnego taboru historycznego: 25 lokomotyw i ponad 100 wagonów. Wozi nimi pasażerów w pociągach retro po Wrocławiu i całym regionie.
| Pełna nazwa | Klub Sympatyków Kolei we Wrocławiu |
|---|---|
| Skrót | KSK Wrocław |
| Rejestracja | 16 maja 1991 (Sąd Wojewódzki we Wrocławiu) |
| Forma prawna | stowarzyszenie, organizacja pożytku publicznego od 2006 |
| KRS | 0000076410 |
| Siedziba | Wrocław |
| Członkowie | ok. 100 wolontariuszy |
| Kolekcja | 25 lokomotyw (1 parowa, 20 spalinowych, 4 elektryczne), ponad 100 wagonów |
| Muzeum | Dolnośląskie Społeczne Muzeum Kolejnictwa |
| Strona | kskwroclaw.pl |
Najważniejsze fakty
- KSK zarejestrowano 16 maja 1991 roku; wyrósł z grupy fotografów sprzeciwiających się zakazowi fotografowania na PKP.
- Klub ma 25 lokomotyw (1 parową, 20 spalinowych, 4 elektryczne) i ponad 100 wagonów.
- W latach 90. dzięki KSK do skansenu w Jaworzynie Śląskiej trafiły m.in. Pt31-49, Ty45-20, Ty43-23 i Ty5-16.
- EP05-22, lokomotywa zatrzymana przez strajkujących w Ursusie w 1976 roku, należy do klubu od 2019 roku.
- Według klubu ma on największą w Europie kolekcję zabytkowych wagonów towarowych.
Historia
Od aparatu do stowarzyszenia: 1989–1991
Klub zaczynał jako nieformalna grupa, która od 1989 roku fotografowała kolej w Polsce. Jej członkowie otwarcie sprzeciwiali się obowiązującemu wtedy na PKP zakazowi fotografowania. W 1991 roku powstał komitet założycielski, a 16 maja 1991 roku Sąd Wojewódzki we Wrocławiu zarejestrował Klub Sympatyków Kolei. Od 1 stycznia 1992 roku KSK należał do Polskiego Związku Modelarzy Kolejowych i Miłośników Kolei z siedzibą w Poznaniu.
Skansen w Jaworzynie Śląskiej: 1992–2004
W 1992 roku klub zaczął współpracować z PKP przy kolekcji zabytkowego taboru w Jaworzynie Śląskiej, z której wyrosło później Muzeum Kolejnictwa na Śląsku. Między 1994 a 1997 rokiem dzięki staraniom KSK trafiły tam m.in. parowozy Pt31-49, Ty45-20, Ty43-23 i Ty5-16, elektrowozy ET22-121 (dawny EP23-001) i ET21-100 oraz wiele wagonów. W latach 2001–2004 klub interweniował w sprawie niszczejącego skansenu. Zmiany własnościowe i decyzje gminy zakończyły tę współpracę.
Własny tabor: od 1999 roku
Pierwszym własnym pojazdem klubu była węglarka typu 29W, przekazana w 1999 roku przez Elektrownię Turów. Od 2004 roku kolekcja szybko rosła, głównie dzięki PKP Cargo. W styczniu 2006 roku KSK zarejestrował nowy statut w KRS i uzyskał status organizacji pożytku publicznego. W 2009 roku przystąpił do tworzenia muzeum, którego regulamin uzgodniono z Ministerstwem Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Według klubu przez 30 lat zgromadził ponad 100 pojazdów szynowych, a ponad 30 z nich przywrócił do pełnej sprawności.
EP05-22, lokomotywa z Ursusa
W 2019 roku PKP Cargo przekazało klubowi elektrowóz EP05-22, jeden z trzech zachowanych egzemplarzy tej serii. 25 czerwca 1976 roku strajkujący robotnicy zatrzymali w Ursusie pociąg pasażerski, który prowadziła właśnie ta lokomotywa. Przez lata stała jako pomnik w Krakowie, a do Wrocławia przyjechała we wrześniu 2019 roku. Część kosztów odnowienia pokrył Instytut Pamięci Narodowej, a resztę klub zebrał w publicznej zbiórce.
Działalność
Kolekcja
Na liście taboru klubu jest 25 lokomotyw. Jedyny parowóz to tendrzak TKt48-146 z Fabloku (1956), który jest w naprawie. Wśród lokomotyw spalinowych są manewrowe SM30, SM31, SM41 i Ls40, rumuńska ST43-355 oraz kilka SU45 i SU46 z poznańskiego Cegielskiego. SU45-079, zwana „Fiatem” od włoskiego silnika, jest według klubu jedynym czynnym egzemplarzem z oryginalnym wyposażeniem. Elektryczne to EU07-055, EP05-22, ET21-98 i ET22-233. Sprawnych technicznie jest sześć lokomotyw spalinowych. Do tego dochodzi ponad 100 wagonów, m.in. z Linke-Hofmann-Werke, Pafawagu i ZNTK Wrocław. Klub twierdzi, że ma największą w Europie kolekcję zabytkowych wagonów towarowych. W sierpniu 2026 roku po ponad roku pracy przeszedł próbną jazdę odnowiony wagon sypialny w barwach z końca lat 80.
Pociągi retro
- „Kolejowe zakamarki Wrocławia”: przejazdy z przewodnikiem po bocznicach i liniach wrocławskiego węzła, często na święta i rocznice.
- „Kolejowe szlaki Dolnego Śląska”: wyjazdy w Góry Sowie, do Kłodzka, Bystrzycy Kłodzkiej, Nysy i Głuchołaz.
- „Hefajstos”: 3 maja 2025 roku pierwszy od około 10 lat przejazd z Wrocławia na Paradę Parowozów w Wolsztynie, za SU45-079 i czterema oliwkowymi wagonami z lat 70.
- Rocznice: m.in. 19 października 2024 roku przejazd z Kolejami Dolnośląskimi na 180-lecie linii Wrocław–Legnica.
Wystawy i muzeum
Klub pokazuje swój tabor na wystawach. 21 września 2025 roku na stacji Wrocław Leśnica wystawił 10 lokomotyw i 9 wagonów na 80-lecie Pafawagu. Co roku odtwarza też pociąg repatriantów. Od lat zabiega o stałe miejsce dla Dolnośląskiego Społecznego Muzeum Kolejnictwa na terenie wrocławskiego węzła kolejowego. W tej sprawie członkowie pisali nawet petycję do premiera.
Sprawy kolei
Statut KSK to nie tylko zabytki. Klub opiniuje plany kolejowe, wspiera przejmowanie i utrzymanie lokalnych linii na Dolnym Śląsku i doradza samorządom w sprawach przewozów pasażerskich.
KSK Wrocław w archiwum Zrobotyzowanych
24 czerwca 2000 roku KSK zorganizował pociąg retro z parowozem Ty42-1 z Jaworzyny Śląskiej i trzema wagonami, pożegnalny przejazd miłośników po linii nr 285 do Sobótki i Świdnicy. Dzień wcześniej odjechał tamtędy ostatni pociąg planowy. Ten przejazd opisujemy w naszym archiwum, ze zdjęciami Karola J. Lubaczewskiego.
Zobacz też w Leksykonie
- Muzeum Kolejnictwa w Jaworzynie Śląskiej
- TOZKiOS Pyskowice
- PSMK i Parowozownia Skierniewice
- Skansen w Chabówce
Jak do nich trafić
Strona: kskwroclaw.pl, e-mail: [email protected]. Adres korespondencyjny: skr. poczt. 78, 50-950 Wrocław 68. Bilety na pociągi retro i wydarzenia klub sprzedaje na swojej stronie. Można zostać członkiem lub patronem albo przekazać 1,5% podatku (KRS 0000076410).
Najczęstsze pytania
Czym zajmuje się KSK Wrocław?
Ratuje i odnawia zabytkowy tabor, organizuje pociągi retro po Wrocławiu i Dolnym Śląsku, wystawy taboru oraz opiniuje sprawy kolei w regionie.
Jak przejechać się pociągiem retro KSK?
Klub ogłasza przejazdy z serii „Kolejowe zakamarki Wrocławia” i „Kolejowe szlaki Dolnego Śląska” na stronie kskwroclaw.pl; tam też są bilety.
Czy KSK ma parowóz?
Tak, tendrzak TKt48-146 z Fabloku z 1956 roku, obecnie w naprawie. Pozostałe lokomotywy to spalinowe i elektryczne.
Co łączy KSK z Jaworzyną Śląską?
Od 1992 roku klub współtworzył kolekcję taboru w Jaworzynie Śląskiej, z której wyrosło Muzeum Kolejnictwa na Śląsku.
Źródła
- KSK Wrocław: O nas (historia), Nasz tabor, Dolnośląskie Społeczne Muzeum Kolejnictwa, zdjęcia członków Klubu
- Wroclaw.pl: zbiórka na EP05-22 (2021), Hefajstosem na Paradę Parowozów (2025), wystawa na 80-lecie Pafawagu (2025), 180-lecie linii Wrocław–Legnica (2024), petycja do premiera
- Krajowy Rejestr Sądowy, KRS 0000076410



