Zmodernizowany tramwaj 803N nr 6 obok historycznego składu 5N+5ND w Łodzi, 2001
Wagon 803N nr 6 i historyczny skład 5N+5ND na jubileuszu 100-lecia tramwajów podmiejskich, 27 stycznia 2001. Fot. Karol Lubaczewski / archiwum Zrobotyzowanych

Klub Miłośników Starych Tramwajów w Łodzi (KMST) to stowarzyszenie, które od 1981 roku dokumentuje i ratuje łódzkie tramwaje. Prowadzi turystyczną linię „0”, opiekuje się Zajezdnią Muzealną Brus i zgromadził dużą kolekcję zabytkowych tramwajów. Wszystko to robią wolontariusze, w wolnym czasie.

Pełna nazwaKlub Miłośników Starych Tramwajów w Łodzi
Założenie1 października 1981, jako łódzka sekcja KMKM Warszawa
Obecna nazwaod 1994
Stowarzyszenieod 1999 (stowarzyszenie zwykłe), KRS 0000219490
Siedzibaul. Tramwajowa 6, Łódź
Zajezdnia muzealnaBrus, ul. Konstantynowska 115 (od lipca 2013)
Linia turystyczna„0” Radiostacja – Północna, od 2003
Członkowie (2025)231
Kolekcja43 pojazdy historyczne, w tym ok. 30 tramwajów
Stronakmst.pl

Najważniejsze fakty

  • KMST powstał 1 października 1981 roku jako łódzka sekcja KMKM Warszawa; samodzielnym stowarzyszeniem jest od 1999 roku.
  • Od 2003 roku klub z MPK-Łódź prowadzi turystyczną linię „0” zabytkowym składem 5N+5ND.
  • Od lipca 2013 roku opiekuje się Zajezdnią Muzealną Brus, otwartą 17 grudnia 1910 roku.
  • Według klubu w 2025 roku miał 231 członków i 43 pojazdy historyczne, w tym ok. 30 tramwajów.

Historia

Od sekcji KMKM do samodzielnego klubu

Klub powstał 1 października 1981 roku z inicjatywy Zbigniewa Szafrańskiego jako łódzka sekcja warszawskiego Klubu Miłośników Komunikacji Miejskiej. Pierwszym prezesem był Wojciech Źródlak. W 1994 roku, z inicjatywy Mirosława Z. Wojalskiego, przyjął nazwę Klub Miłośników Starych Tramwajów, a w 1999 roku stał się samodzielnym stowarzyszeniem.

Linia „0” i zajezdnia Brus

W 2003 roku razem z MPK-Łódź klub uruchomił turystyczną linię „0” obsługiwaną zabytkowym składem 5N+5ND, w którym konduktorami są członkowie klubu. W 2013 roku zaczął zbierać własny tabor i przejął opiekę nad zabytkową zajezdnią Brus. Według klubu w 2013 roku miał 127 członków i 5 tramwajów, w 2021 roku 173 członków i 11 tramwajów, a w 2025 roku 231 członków i 30 tramwajów. Od 2021 roku klubowe wagony jeżdżą regularnie na Łódzkich Liniach Turystycznych, a w 2025 roku klub wygrał przetarg na okolicznościowe przejazdy zabytkowymi tramwajami.

Zajezdnia Muzealna Brus

Zajezdnię otwarto 17 grudnia 1910 roku dla podmiejskiej linii do Konstantynowa i Lutomierska. Stoi przy ul. Konstantynowskiej 115, na granicy Łodzi i Konstantynowa Łódzkiego, na terenie około 1,5 hektara. Od lipca 2013 roku działa jako zajezdnia muzealna KMST we współpracy z MPK-Łódź. Są tu wystawy w dawnym budynku administracyjnym, wagony i autobusy na placu oraz najstarsze zachowane łódzkie tramwaje, które czekają na odbudowę.

MPK-Łódź prowadzi też od 22 września 2006 roku Muzeum Komunikacji Miejskiej, otwarte z udziałem KMST. Według klubu MPK planuje połączyć zbiory muzeum z kolekcją na Brusie. Klub ma odpowiadać za merytoryczną stronę, a MPK za infrastrukturę. Na czas przekazania zajezdni do MPK zwiedzanie jest wstrzymane, a dni otwarte klub ogłasza na swojej stronie.

Tabor

Kolekcja klubu to według jego strony 43 pojazdy historyczne: tramwaje, autobusy i pojazdy techniczne. Są wśród nich łódzkie wagony różnych epok, m.in. 805Na, i wagony Düwag GT6 sprowadzone z Niemiec. Jeden z nich, nr 805, jeździł wcześniej w Bielefeld i Innsbrucku. Najstarszym projektem jest wagon Herbrand z 1898 roku, z pierwszego roku łódzkich tramwajów elektrycznych.

Dla dzieci i rodzin: w weekendy można przejechać się zabytkowym tramwajem linii „0” z konduktorem w mundurze. Rozkład i terminy są na stronie klubu.

KMST i Zrobotyzowani

Relacja KMST z 27 stycznia 2001 roku pomogła nam ustalić datę i przebieg jubileuszu 100-lecia tramwajów podmiejskich, ze zdjęć Karola Lubaczewskiego. KMST spotkaliśmy też na Zjazdach Stowarzyszeń Miłośników Komunikacji Miejskiej.

Zobacz też w Leksykonie

Kontakt

Klub Miłośników Starych Tramwajów w Łodzi, ul. Tramwajowa 6, 90-132 Łódź. E-mail: [email protected]. Strona: kmst.pl.

Najczęstsze pytania

Czym jest linia „0” w Łodzi?

To turystyczna linia tramwajowa obsługiwana zabytkowym składem 5N+5ND, z konduktorami z KMST. Kursuje w wybrane weekendy, a terminy są na stronie klubu.

Gdzie jest Zajezdnia Muzealna Brus?

Przy ul. Konstantynowskiej 115, na granicy Łodzi i Konstantynowa Łódzkiego.

Czy można zwiedzać zajezdnię Brus?

Na czas przekazania zajezdni do MPK zwiedzanie jest wstrzymane; dni otwarte klub ogłasza na kmst.pl.

Źródła

Privacy Preference Center