Klub Miłośników Starych Tramwajów w Łodzi (KMST) to stowarzyszenie, które od 1981 roku dokumentuje i ratuje łódzkie tramwaje. Prowadzi turystyczną linię „0”, opiekuje się Zajezdnią Muzealną Brus i zgromadził dużą kolekcję zabytkowych tramwajów. Wszystko to robią wolontariusze, w wolnym czasie.
| Pełna nazwa | Klub Miłośników Starych Tramwajów w Łodzi |
|---|---|
| Założenie | 1 października 1981, jako łódzka sekcja KMKM Warszawa |
| Obecna nazwa | od 1994 |
| Stowarzyszenie | od 1999 (stowarzyszenie zwykłe), KRS 0000219490 |
| Siedziba | ul. Tramwajowa 6, Łódź |
| Zajezdnia muzealna | Brus, ul. Konstantynowska 115 (od lipca 2013) |
| Linia turystyczna | „0” Radiostacja – Północna, od 2003 |
| Członkowie (2025) | 231 |
| Kolekcja | 43 pojazdy historyczne, w tym ok. 30 tramwajów |
| Strona | kmst.pl |
Najważniejsze fakty
- KMST powstał 1 października 1981 roku jako łódzka sekcja KMKM Warszawa; samodzielnym stowarzyszeniem jest od 1999 roku.
- Od 2003 roku klub z MPK-Łódź prowadzi turystyczną linię „0” zabytkowym składem 5N+5ND.
- Od lipca 2013 roku opiekuje się Zajezdnią Muzealną Brus, otwartą 17 grudnia 1910 roku.
- Według klubu w 2025 roku miał 231 członków i 43 pojazdy historyczne, w tym ok. 30 tramwajów.
Historia
Od sekcji KMKM do samodzielnego klubu
Klub powstał 1 października 1981 roku z inicjatywy Zbigniewa Szafrańskiego jako łódzka sekcja warszawskiego Klubu Miłośników Komunikacji Miejskiej. Pierwszym prezesem był Wojciech Źródlak. W 1994 roku, z inicjatywy Mirosława Z. Wojalskiego, przyjął nazwę Klub Miłośników Starych Tramwajów, a w 1999 roku stał się samodzielnym stowarzyszeniem.
Linia „0” i zajezdnia Brus
W 2003 roku razem z MPK-Łódź klub uruchomił turystyczną linię „0” obsługiwaną zabytkowym składem 5N+5ND, w którym konduktorami są członkowie klubu. W 2013 roku zaczął zbierać własny tabor i przejął opiekę nad zabytkową zajezdnią Brus. Według klubu w 2013 roku miał 127 członków i 5 tramwajów, w 2021 roku 173 członków i 11 tramwajów, a w 2025 roku 231 członków i 30 tramwajów. Od 2021 roku klubowe wagony jeżdżą regularnie na Łódzkich Liniach Turystycznych, a w 2025 roku klub wygrał przetarg na okolicznościowe przejazdy zabytkowymi tramwajami.
Zajezdnia Muzealna Brus
Zajezdnię otwarto 17 grudnia 1910 roku dla podmiejskiej linii do Konstantynowa i Lutomierska. Stoi przy ul. Konstantynowskiej 115, na granicy Łodzi i Konstantynowa Łódzkiego, na terenie około 1,5 hektara. Od lipca 2013 roku działa jako zajezdnia muzealna KMST we współpracy z MPK-Łódź. Są tu wystawy w dawnym budynku administracyjnym, wagony i autobusy na placu oraz najstarsze zachowane łódzkie tramwaje, które czekają na odbudowę.
MPK-Łódź prowadzi też od 22 września 2006 roku Muzeum Komunikacji Miejskiej, otwarte z udziałem KMST. Według klubu MPK planuje połączyć zbiory muzeum z kolekcją na Brusie. Klub ma odpowiadać za merytoryczną stronę, a MPK za infrastrukturę. Na czas przekazania zajezdni do MPK zwiedzanie jest wstrzymane, a dni otwarte klub ogłasza na swojej stronie.
Tabor
Kolekcja klubu to według jego strony 43 pojazdy historyczne: tramwaje, autobusy i pojazdy techniczne. Są wśród nich łódzkie wagony różnych epok, m.in. 805Na, i wagony Düwag GT6 sprowadzone z Niemiec. Jeden z nich, nr 805, jeździł wcześniej w Bielefeld i Innsbrucku. Najstarszym projektem jest wagon Herbrand z 1898 roku, z pierwszego roku łódzkich tramwajów elektrycznych.
KMST i Zrobotyzowani
Relacja KMST z 27 stycznia 2001 roku pomogła nam ustalić datę i przebieg jubileuszu 100-lecia tramwajów podmiejskich, ze zdjęć Karola Lubaczewskiego. KMST spotkaliśmy też na Zjazdach Stowarzyszeń Miłośników Komunikacji Miejskiej.
Zobacz też w Leksykonie
Kontakt
Klub Miłośników Starych Tramwajów w Łodzi, ul. Tramwajowa 6, 90-132 Łódź. E-mail: [email protected]. Strona: kmst.pl.
Najczęstsze pytania
Czym jest linia „0” w Łodzi?
To turystyczna linia tramwajowa obsługiwana zabytkowym składem 5N+5ND, z konduktorami z KMST. Kursuje w wybrane weekendy, a terminy są na stronie klubu.
Gdzie jest Zajezdnia Muzealna Brus?
Przy ul. Konstantynowskiej 115, na granicy Łodzi i Konstantynowa Łódzkiego.
Czy można zwiedzać zajezdnię Brus?
Na czas przekazania zajezdni do MPK zwiedzanie jest wstrzymane; dni otwarte klub ogłasza na kmst.pl.
Źródła
- KMST: O Klubie, Zajezdnia Muzealna Brus, Linia 0
- Urban Transport Magazine: New GT6 museum tramcar in Łódź
- Automuseums.info: Museum of Public Transport, Łódź
- Relacja KMST z obchodów 100-lecia tramwajów podmiejskich, 27 stycznia 2001 (cytowana w naszym wpisie)



