Klub Miłośników Komunikacji Miejskiej w Warszawie (KMKM) to najstarsze w Polsce stowarzyszenie miłośników tramwajów, autobusów i trolejbusów. Zaczęło się od spotkania siedmiu osób 11 kwietnia 1980 roku. Dziś klub ma ponad 350 członków i kilkadziesiąt zabytkowych pojazdów pod opieką. To dzięki niemu po Warszawie jeżdżą turystyczny tramwaj T i autobus linii 100, a w Noc Muzeów na ulice wyjeżdża parada zabytkowego taboru.
| Pełna nazwa | Klub Miłośników Komunikacji Miejskiej w Warszawie |
|---|---|
| Skrót | KMKM |
| Początek działalności | 11 kwietnia 1980 |
| Forma prawna | stowarzyszenie, w rejestrze od 1997 |
| KRS | 0000108009 |
| Siedziba | ul. Grochowska 316/320, 03-839 Warszawa |
| Patronat | Zarząd Transportu Miejskiego w Warszawie (od 1995/1996) |
| Członkowie | ponad 350 (2018) |
| Kolekcja | 25 autobusów, trolejbus z przyczepą; tramwaje wspólnie z Tramwajami Warszawskimi |
| Strona | kmkm.waw.pl |
Najważniejsze fakty
- KMKM to najstarsze w Polsce stowarzyszenie miłośników komunikacji miejskiej: pierwsze spotkanie odbyło się 11 kwietnia 1980 roku.
- Klub ma ponad 350 członków (2018) i 25 zabytkowych autobusów; tramwaje odnawia razem z Tramwajami Warszawskimi.
- Turystyczny tramwaj T jeździ od 20 kwietnia 1996 roku, a autobus linii 100 wrócił w 2001 roku.
- Od 2004 roku zabytkowe autobusy klubu wożą pasażerów w Noc Muzeów.
- Z łódzkiej sekcji KMKM, założonej w 1981 roku, wyrósł Klub Miłośników Starych Tramwajów.
Historia
Początki: 1980–1981
W styczniu 1980 roku redaktor szukający materiałów do rubryki hobbystycznej poznał pasjonata historii warszawskich tramwajów. Z tej rozmowy wziął się list, który 20 lutego 1980 roku ukazał się w kolejowym tygodniku „Sygnały”. Zapraszał wszystkich zainteresowanych komunikacją miejską do kontaktu. Pierwsze spotkanie odbyło się 11 kwietnia 1980 roku w domu kultury na Ochocie. Przyszło siedem osób, a klub do dziś liczy od tego dnia swoje urodziny.
2 stycznia 1981 roku KMKM przeszedł pod opiekę Muzeum Techniki. Dostał salę w Pałacu Kultury i Nauki oraz szafę na zbiory, wybrał pierwszy zarząd i ustalił, że spotyka się w każdy pierwszy piątek miesiąca. W tym samym roku powstała łódzka sekcja klubu. Z niej wyrósł później samodzielny Klub Miłośników Starych Tramwajów w Łodzi.
Lata 80.: stan wojenny i pierwsze wystawy
Po ogłoszeniu stanu wojennego w grudniu 1981 roku oficjalna działalność stanęła na dwa miesiące, ale członkowie nadal spotykali się co miesiąc. W 1988 roku, na 80-lecie warszawskich tramwajów elektrycznych, klub współorganizował wystawę zdjęć w Łazienkach. Ratował też pierwsze pojazdy, m.in. wagon C-2106 (dawny 260) i poznańską doczepę.
Lata 90.: ZTM, linia T i rejestracja
W połowie lat 90. patronat nad klubem objął Zarząd Transportu Miejskiego, a spotkania przeniosły się na ul. Senatorską 37. 20 kwietnia 1996 roku, na 400-lecie stołeczności Warszawy, wyruszyła turystyczna linia tramwajowa T. Jeździ w każde wakacje do dziś. Jesienią 1997 roku KMKM został wpisany do rejestru stowarzyszeń. W 1998 roku 90-lecie tramwajów elektrycznych uczcił paradą zabytkowych wagonów i specjalną linią 90.
XXI wiek: autobusy, zloty, Noc Muzeów
W 2001 roku klub dostał nagrodę Miasta Stołecznego Warszawy za wkład w kolekcję tramwajów i przeznaczył ją na zakup Jelcza 272 MEX. W tym samym roku wróciła turystyczna linia 100, obsługiwana piętrusem MAN SD202 sprowadzonym z Berlina. Od 2004 roku zabytkowe autobusy KMKM wożą pasażerów w Noc Muzeów, a w 2006 roku odbył się pierwszy międzynarodowy zlot „ogórków”. W 2008 roku klub zaczął zbierać Ikarusy, a w 2013 roku skończył wieloletnią renowację Chaussona AH48 z 1950 roku. W latach 1997–2018 liczba członków wzrosła z 70 do ponad 350.
Działalność
Kolekcja autobusów
KMKM ma 25 zabytkowych autobusów, a Miejskie Zakłady Autobusowe pomagają przy remontach i dają miejsce na postój. W kolekcji są m.in. Chausson AH48 z 1950 roku, ten sam typ, który od 1949 roku jeździł na pierwszej linii 100. Są też Jelcze 043 i 272 MEX, czyli „ogórki”, Sany H100A i H100B, które klub jako pierwszy w Polsce przywrócił do jazdy, oraz według klubu największa w kraju kolekcja Ikarusów, m.in. przegubowy Ikarus 280 nr 2600. Autobusy klubu grały w filmach, m.in. w „Jacku Strongu” i „Czerwonym Pająku”.
Tramwaje
Kolekcję zabytkowych tramwajów klub tworzy razem z Tramwajami Warszawskimi, które są właścicielem wszystkich wagonów. Najstarszy jest wagon typu A z 1908 roku. Dalej są m.in. wagony C, K nr 403, „eNka” z otwarcia trasy W-Z w 1949 roku, 4Nj nr 838 sprowadzony ze Szczecina, „kanciak” 102N z 1969 roku, poznański 102N nr 5, wagony 13N i pary 105Na.
Trolejbus
Po warszawskich trolejbusach, zlikwidowanych w 1995 roku, klub zachował Saurera z przyczepą.
Linie turystyczne
- Tramwaj T: od 20 kwietnia 1996 roku, w wakacyjne weekendy, z placu Narutowicza. Od 2003 roku jest w ofercie ZTM i obowiązują na nim zwykłe bilety.
- Autobus 100: nawiązuje do linii z lat 1949–1979. Wrócił w 2001 roku z berlińskim piętrusem, potem był zawieszany, a od 23 czerwca 2018 roku znów jeździ „ogórkami” i krótkimi Ikarusami.
Noc Muzeów, Zlot Zabytkowych Autobusów i Dni Transportu Publicznego
W 2004 roku KMKM obsługiwał w Noc Muzeów dwie linie autobusowe, a w 2014 roku już 9 linii autobusowych i tramwajowych. Od 2006 roku przy tej okazji odbywa się Zlot Zabytkowych Autobusów, który zaczynał się jako I Międzynarodowy Zlot Ogórków. Klub współorganizuje też Dni Transportu Publicznego z ZTM, Tramwajami Warszawskimi, MZA, SKM i Metrem Warszawskim. W 2026 roku sześć zabytkowych autobusów MZA i KMKM jeździło wtedy na linii 100. Zimą klub co roku gra z Wielką Orkiestrą Świątecznej Pomocy.
Zjazdy stowarzyszeń
KMKM bierze udział w ogólnopolskich Zjazdach Stowarzyszeń Miłośników Komunikacji Miejskiej. W 2022 roku był współgospodarzem XI Zjazdu w Warszawie (więcej niżej).
KMKM i Zrobotyzowani
W dniach 2–4 września 2022 roku pracowaliśmy razem. KMKM i Koło Miłośników Metra gościły wtedy w Warszawie XI Zjazd Stowarzyszeń Miłośników Komunikacji Miejskiej, a Zrobotyzowani pomagali w programie i w opiece nad gośćmi. Przyjechało osiem klubów z ośmiu miast, od Szczecina po Białystok. Przez trzy dni zwiedzano stację techniczno-postojową metra na Kabatach, zajezdnie tramwajowe i autobusowe, SKM, centrum sterowania ruchem ZTM oraz Izbę Tradycji Tramwajów Warszawskich. Pożegnalny przejazd zabytkowym tramwajem skończył się przy Dworcu Centralnym. Relacja z XI Zjazdu.
Wiele zdjęć KMKM jest też w naszym archiwum:
- I Międzynarodowy Zlot Ogórków, Warszawa 2006: 14 sprawnych Jelczy na Chełmskiej.
- 94-lecie warszawskich tramwajów elektrycznych, 2002: nocny objazd parą 105N.
- XIII Zjazd Stowarzyszeń Miłośników Komunikacji Miejskiej: kolejne spotkanie klubów z całej Polski.
Zobacz też w Leksykonie
Jak do nich trafić
Strona: kmkm.waw.pl, e-mail: [email protected]. Siedziba: ul. Grochowska 316/320, Warszawa. Nowych członków klub zaprasza na zebrania. Zbiera też darowizny na remonty zabytkowego taboru. Terminy przejazdów i imprez ogłasza na stronie i w mediach społecznościowych.
Najczęstsze pytania
Kiedy powstał KMKM Warszawa?
Klub liczy swoje urodziny od 11 kwietnia 1980 roku, kiedy na pierwsze spotkanie przyszło siedem osób. Do rejestru stowarzyszeń wpisano go jesienią 1997 roku.
Czym jeździ tramwaj turystyczny T w Warszawie?
Zabytkowymi wagonami z kolekcji tworzonej przez KMKM razem z Tramwajami Warszawskimi. Linia kursuje w wakacyjne weekendy od 1996 roku, na zwykłych biletach ZTM.
Ile autobusów ma KMKM?
25 zabytkowych autobusów, m.in. Chaussona AH48 z 1950 roku, Jelcze „ogórki”, Sany i według klubu największą w Polsce kolekcję Ikarusów.
Jak dołączyć do KMKM?
Klub spotyka się regularnie w Warszawie; aktualne informacje i kontakt są na stronie kmkm.waw.pl.
Źródła
- KMKM Warszawa: Historia Klubu, Kim jesteśmy, Linie turystyczne, Tramwaje, lista tramwajów, Autobusy
- Krajowy Rejestr Sądowy, KRS 0000108009 (rejestr.io)
- ZTM Warszawa, informacja prasowa o 35-leciu klubu (2015), archiwum ZTM
- Koło Miłośników Metra, relacja z XI Zjazdu Stowarzyszeń (2022)
- Warszawa 19115, Dni Transportu Publicznego 2026; PIK Warszawa, parada w Noc Muzeów



