'/%3E%3C/svg%3E){kind=small}
Czarny kocioł, czerwone koła wyższe od dorosłego człowieka i numer Pt47-50 na budce maszynisty. Tak wyglądał parowóz, który w czerwcu 2011 r. na dwa dni opuścił skansen w Pyskowicach. W piątek stał w Tarnowskich Górach, w sobotę w Gliwicach. Z tego weekendu zostało nam w archiwum sporo zdjęć, więc czas je pokazać.
Weekend na peronie: Tarnowskie Góry i Gliwice
W czerwcu 2011 r. trwały V Dni Techniki Kolejowej. W ponad 20 miastach w perony wyjechały lokomotywy, maszyny torowe i pojazdy ratownicze. Śląsk dostał coś ekstra: Towarzystwo Ochrony Zabytków Kolejnictwa i Organizacji Skansenów (TOZKiOS) z Pyskowic przywiozło dwa swoje parowozy, pospieszny Pt47-50 i towarowy Ty42-44. W piątek 17 czerwca można je było oglądać w Tarnowskich Górach, w sobotę 18 czerwca przy peronie 1 w Gliwicach.
W Gliwicach sąsiadami parowozów były elektrowóz EU07-1510, spalinowa SM42-1211 z PKP Cargo i żółta drezyna z żurawiem. Pary w kotłach nie było, więc na wystawę i z powrotem parowozy jechały za spalinówką. W zamian można było podejść naprawdę blisko i zobaczyć na żywo, czym różni się parowóz pospieszny od towarowego.
Zagadka dla najmłodszych
Policz koła!
Zerknij na zdjęcie poniżej. Z przodu stoi Ty42-44, za nim Pt47-50. Policz duże czerwone koła z jednej strony każdego parowozu. Ty42-44 ma ich pięć, bo ciągnął ciężkie pociągi z węglem i towarami. Pt47-50 ma cztery, ale dużo większe, bo woził ludzi szybkimi pociągami pospiesznymi.
Koło napędne Pt47-50 ma średnicę 1850 mm. To prawie dwa metry, czyli więcej, niż ma wzrostu większość dorosłych. Jeden obrót takiego koła to prawie 6 metrów drogi, dlatego Pt47-50 mógł jeździć szybko.
Skąd się wziął Pt47-50
Pt47-50 to jedna ze 180 „Petuch”. Tak kolejarze nazywają parowozy serii Pt47, budowane w latach 1948–1951 do ciężkich pociągów pospiesznych. 120 sztuk powstało w Fabloku w Chrzanowie, 60 u Cegielskiego w Poznaniu. Konstrukcyjnie to rozwinięcie przedwojennego Pt31 inż. Kazimierza Zembrzuskiego.
Pt47-50 wyjechał z Chrzanowa w 1949 r. z numerem fabrycznym 1900. Zaczynał w Warszawie, a najdłużej, ponad 18 lat, jeździł z Siedlec. Ostatnie lata spędził w Białymstoku i Tomaszowie Mazowieckim. W marcu 1987 r. odstawiono go na zawsze.
1949zbudowany w Fabloku w Chrzanowie, nr fabr. 1900
02.06.1949 – 26.03.1953stacjonowanie: MD Warszawa Zachodnia
27.03.1953 – 12.1957stacjonowanie: MD Warszawa Wschodnia
12.1957 – 09.11.1962stacjonowanie: MD Warszawa Odolany
10.11.1962 – 07.02.1981stacjonowanie: MD Siedlce (09–12.1963 delegacja do MD Białystok)
08.02.1981 – 09.10.1985stacjonowanie: MD Białystok
10.10.1985 – 17.03.1987stacjonowanie: MD Tomaszów Mazowiecki
18.03.1987odstawiony, oczekuje kasacji
05.1989 – 2006pomnik przy lokomotywowni w Siedlcach
07.10.2006eksponat skansenu TOZKiOS w Pyskowicach
17–18.06.2011Dni Techniki Kolejowej w Tarnowskich Górach i Gliwicach
Dla fachowców
Seria Pt47 i seria Ty42 w liczbach
| Parametr | Seria Pt47 | Seria Ty42 |
|---|---|---|
| Przeznaczenie | ciężkie pociągi pospieszne | pociągi towarowe |
| Układ osi | 1’D1′ (2-8-2, „Mikado”) | 1’E (2-10-0) |
| Moc | 1200 kW | 1200 kW (1633 KM) |
| Prędkość maksymalna | 110 km/h | 80 km/h |
| Koła napędne | 1850 mm | 1400 mm |
| Cylindry | 630 × 700 mm | 600 × 660 mm |
| Budowa | 1948–1951, 180 szt.: Fablok (120) i HCP (60) | od 1945 r., ok. 150 szt.: Fablok i HCP |
| Egzemplarz z 2011 r. | Pt47-50: Fablok 1949, nr fabr. 1900 | Ty42-44: HCP 1945, nr fabr. 895, tender 32D47-816 |
Dane w tabeli dotyczą całych serii, a nie pomiarów Pt47-50 czy Ty42-44. Seria Ty42 to powojenna polska odmiana niemieckiego parowozu wojennego serii 52 (na PKP Ty2); Fablok i HCP zbudowały ok. 150 sztuk. Z „Petuch” na chodzie został dziś tylko Pt47-65 z Wolsztyna, rówieśnik Pt47-50, też z Chrzanowa.
Powrót do Pyskowic
Wieczorem wystawa się skończyła i trzeba było wracać. Spalinówka SM42 zabrała oba parowozy do Pyskowic, kominem naprzód. Po drodze skład minął elektrowóz ET22-740. O zmierzchu Pt47-50 stał już przy suwnicy w Pyskowicach.
Przy parowozach pracowała ekipa wolontariuszy TOZKiOS. Był wśród nich Karol Lubaczewski, dziś prezes Zrobotyzowanych. Pomagał szykować lokomotywy do drogi, jechał w obstawie transportu, a noc w Tarnowskich Górach spędził przy nich na dozorze. Aparat miał przy sobie, stąd te zdjęcia.
Za tydzień w archiwum
Ty42-44 przez lata stał jako pomnik przy lokomotywowni w Katowicach. Wiosną 2011 r. wolontariusze TOZKiOS odnowili go w katowickiej hali wachlarzowej i skończyli dzień przed wystawą. Opowiemy, jak to wyglądało od środka.
Pomóż nam uzupełnić historię
- Pamiętasz Pt47-50 w ruchu, z Siedlec albo z Białegostoku?
- Masz zdjęcia Pt47-50 z lat 1989–2006, gdy stał jako pomnik w Siedlcach?
- Byliście 17 czerwca 2011 r. w Tarnowskich Górach albo dzień później w Gliwicach? Może macie zdjęcie z dzieciństwa przy tym parowozie?
Napisz do nas: hello@zrobotyzowani.com.pl.
Skansen TOZKiOS w Pyskowicach według dostępnych informacji od 2013 r. nie jest otwarty dla zwiedzających indywidualnie. Przed wizytą sprawdź aktualne zasady zwiedzania bezpośrednio w TOZKiOS.
Źródła
- Ilostan – Pt47-50: metryka, przydziały, pomnik w Siedlcach, przewóz do Pyskowic
- Ilostan – Ty42-44: przekazanie przez PKP Cargo, renowacja i przewóz w 2011 r.
- Wikipedia – Pt47: parametry serii, producenci, rodowód od Pt31
- Wikipedia – Ty2 / Ty42: parametry serii Ty42, liczba zbudowanych
- parowozy.com.pl – Ty42: moc, prędkość, koła, cylindry, ok. 150 sztuk
- Historia Transportu Publicznego – Parowozy Pt47: producenci, Pt47-50 w Pyskowicach, nazwa „Petucha”
- parowozy.com.pl – Pt47: moc, prędkość, zachowane egzemplarze
- PSMK – Dni Techniki Kolejowej 2011: termin i zasięg wydarzenia
- Wikipedia – Skansen kolejowy w Pyskowicach
- Zdjęcia i relacja: Karol Lubaczewski, archiwum Zrobotyzowanych
